.#غربت_امام_رضا(علیه‌السلام)

دعبل بن علی خزاعی، شاعری که در زمان امام رضا (علیه‌السلام) می‌زیست، گفت: وقتی قصیده تائیه‌ام - که بیت زیر یکی از ابیات آن است - برای حضرت امام رضا (علیه‌السلام) خواندم؛

مدارس ایات خلت من تلاوة
ومنزل وحی مقفر العراصات

آن خانه ها، جایگاه تدریس آیاتی چند بود که بیت رسالت در آنها تفسیر آیات می‌فرمودند؛ و اکنون به سبب جور مخالفان، از تلاوت قرآن خالی شده است. زیرا جای تفسیر آن، محل نزول وحی الهی بود و اکنون عرصه های آن عبارت و هدایت خالی و بیابان و ویران شده است.

همین که به ابیات زیر رسیدم؛

خروج امام لا محالة واقع
یقوم علی اسم الله بالبرکات

یمیز فینا کل حق وباطل
ویجزیی علی النعماء والنقمات

ترجمه: آنچه امید می‌دارم، ظهور امامی است که البته ظهور خواهد کرد و با نام خدا و یاری او و با برکت‌های بسیار به امامت قیام خواهد کرد و هر حق و باطلی را تمیز و مردم را به نیک و بد، پاداش و کیفر خواهد داد.

دعبل گفت: چون این دو بیت را خواندم؛ امام رضا (علیه‌السلام) بسیار گریست. بعدا سر بلند کرد، فرمود:

ای خزاعی! روح‌القدس، این دو بیت را به زبان تو انداخته است؛ آیا می‌دانی آن امام کیست؟ گفتم: نه. مولای من! جز اینکه شنیده‌ام امامی از خاندان شما خروج خواهد کرد و دنیا را از فساد، پاک و پر از عدل و داد خواهد نمود.
فرمود:
الامام بعدی محمد ابنی وبعد محمد ابنه علی وبعد علی ابنه الحسن وبعد الحسن ابنه الحجة القائم المنتظری فی غیبته.

بعد از من پسرم، محمد، امام است و بعد از او پسرش، علی، و پس از علی پسرش، امام حسن عسکری علیه السلام و بعد از او پسرش، حجت منتظر علیه السلام که ظهورش حتمی و قطعی.

گر چه بیش از یک روز از دنیا باقی نمانده باشد؛ خداوند، همان یک روز را آن قدر، طولانی خواهد کرد تا آن امام ظهور و دنیا را پر از عدل و داد کند. با اینکه پر از ظلم و جور شده باشد.

و اما متی؟ ولی چه وقت ظهور خواهد کرد؟ تعیین وقت آن، اکنون ممکن نیست.

پدرم از آباء گرامی خود، از علی (علیه‌السلام) نقل می کند.

که از رسول اکرم (صلی الله علیه وآله) پرسیدند: چه وقت قائم، از فرزندان شما، ظهور خواهد کرد؟ فرمود: مثل او مثل روز قیامت است که فقط خدای تعالی وقت آن را می‌داند، ناگهان، برای شما آشکار خواهد شد.

بنابر روایتی که در عیون اخبار الرضا نقل می‌شود.[1] وقتی که دعبل بیت زیرا را خواند:

اءری فیئهم فی غیر هم متقسما
و ایدیهم من فیئهم صفرات

می‌بینم که حقوق ایشان از خمس و غنایم و آنفال [2] و غیر آن که مال امام و خویشان اوست؛ در میان دیگران قسمت می‌شود و دستهای ایشان از حق خودشان خالی است. باز آن حضرت گریست (گریستن آن حضرت، برای گمراهی خلق و تعطیل احکام الهی و پریشانی سادات بود؛ نه از برای دنیا؛ زیرا که همه دنیا نزد ایشان، به قدر پر پشه‌ای اعتبار نداشت.

احتمالا این بیت اشاره به عصر روز عاشورا است که اموال اهل‌بیت رسالت را می‌دزدیدند و غارت می‌کردند و دست آنها از باز پس‌گیری اموال و وسائلشان کوتاه بود.

امام فرمود: ای خزاعی! راست گفتی. زمانی که دعبل بیت زیر را خواند:

اذا وترو امدوا الی واتریهم
اءکفا عن الاوتار منقبضات

زمانی که به خاندان رسول اکرم (صلی الله علیه وآله) ظلم شود یا از آنان شهید گردند و یا حقی از آنان بربایند، ایشان دیگر بر گرفتن خون‌بها و دیه قادر نیستند؛ بلکه دست‌های نحیف و لاغر خود را با ناتوانی به سوی رباینده حق و کشنده خود دراز می‌کنند و نمی‌توانند از آنان انتقام بگیرند.

امام (علیه‌السلام) از روی ناراحتی دستهای مبارک خود را گردانید (بر هم فشرد) و فرمود: بلی. والله دستهای ما از گرفتن عوض جنایتهایی که بر ما شده و می‌شود کوتاه است.

زمانی که دعبل به بیت زیر رسید:

وقبر ببغداد لنفس زکیة
تضمنها الرحمن فی الغرفات

در بغداد قبر رادمرد و نفس پاکیزه‌ای است که خداوند آن را در غرفه‌های بهشت با رحمت خود جای داده است.

(اشاره به قبر موسی بن جعفر علیه السلام است.)

آن حضرت فرمود: ای دعبل! می‌خواهی بعد از این بیت، دو بیت دیگر بپیوندم تا قصیده‌ات کامل شود؟

عرض کرد: بلی. یا بن رسول الله (علیه‌السلام). فرمود:

وقبر بطوس یالها من مصیبة
الحت علی الاحشاء بالزفرات

الی الحشر حتی یبعث الله قائما
یفرج عنا الغم والکربات

و قبری در توس خواهد بود که چه مصیبتها بر آن وارد می‌شود.

که پیوسته آتش حسرت در درون می‌افروزد، آتشی که تا روز حشر شعله می کشد؛ تا خداوند روزی؛ قائم آل‌محمد (علیه‌السلام) را برانگیزد که غبار غم و اندوه را از دل ما و دوستدارانش، بزداید. اللهم عجل فرجه الشریف.

دعبل گفت: آقا! آنجا قبر کیست؟

قال (علیه‌السلام): قبری ... فرمود: قبر من است ...